11/04/2015

HET WERK

ORAS, het werk

 

Geïnstrueerd door deze kennis leest het omvangrijke, rijk gevarieerde artistieke oeuvre van Oras als een open boek want er zit een innerlijke logica in. Wat soort kunst zal een man als ORAS maken? Geen lieflijke landschappen of intimistische stilleven die bezoekers discreet hangen te charmeren boven de wandkast. Geen verleidelijke marmeren beeldhouwwerken van bevallige naakte meisjes. Dat waren hoogstens onvermijdelijke vingeroefeningen tijdens een opleiding. Het gaat ORAS niet om de oppervlakkige schoonheid van de verschijningsvorm die behaagt. Kunst scheppen is niet ‘een vernislaagje leggen op’ maar uit heel verschillende onderdelen een organisme bouwen dat van binnen uit leeft en naar buiten toe werkt. Vandaar dat voor ORAS geen wezenlijk verschil bestaat tussen natuur en kunst (beide werken volgens dezelfde wetmatigheden), tussen techniek en kunst (het gaat ook altijd om metier), tussen wetenschap en kunst (dezelfde essentiële vragen worden op een verwante wijze benaderd); tussen droom en daad (samen vervlechten zij de werkelijkheid tot een leefbare wereld). Kunst gaat daarom altijd over de grondvragen en de grondslagen van het menselijke bestaan. Kunst draait altijd om authenticiteit. Kunst als daad!

 

Het is dus niet verwonderlijk dat ORAS radicaal kiest voor openbaarheid, engagement, collectiviteit en communicatie. In 1969 stichtte hij Mass Moving, een collectief dat door acties en performances in de straat realiseert. Kunst is een ‘gebeuren’, een happening. De keuze voor deze kunstvorm is een duidelijk statement: kunst moet opnieuw tussen de mensen worden beleefd en niet in het besloten kringetje van musea, galerijen en gekoesterde kunstencentra. Kunst is onontkoombaar internationaal. Kunst de wereld veranderen of, wanneer dit opzet utopisch blijkt, tenminste de kunstenaar(s) veranderen en het bewustzijn van de toeschouwers verscherpen. ORAS is de geïnspireerde en inspirerende leider van het collectief.

 

ORAS was en is zijn tijd vooruit: hij was ecologische bewust vóór de Groenen – denk aan zijn Butterfly Project in 1972 op het San Marcoplein in Venetië. Hij was milieubewuster dan mijn mei-68-tig generatie: niemand van ons realiseerde zich in welke mate ‘drinkwater’ een levensprobleem op wereldschaal zou worden en toch richtte Oras in 1973 reeds een reservaat voor zuiver drinkwater op in de Himalaya. Hoogtepunt van deze ecologische bevlogen projecten is wellicht Soundstream (1974/75), het windorgel dat letterlijk en symbolisch de evenaar en de noordpoolcirkel met elkaar verbindt door het gezang van de wind.

 

In 1974 is de ‘onschuld’ van de collectieve droom voorbij en gaat Oras alleen (met enkele getrouwen) door. Hij richt in 1975 Mass And Individual Moving op. Hoe lees je een dergelijk schijnbaar paradoxale titel? Dat het artistieke individu voorop gaat met de bedoeling de massa in beweging te zetten. Dat het individu en de massa synchroon en parallel bewegen? Dit laatste lijkt mij minder waarschijnlijk want Oras begint aan een periode van eigenzinnige, indrukwekkende en originele creaties. In het begin blijft zijn ecologisch en sociaal engagement de grote inspiratiebron: het project Shadow Poject in Hiroshima  uit 1972  krijgt een sterker vervolg in realisatie als  Radioactief Monument – Tritium in 1976 en  Disaster Simulation – Fade Away in het Rubensjaar 1977.

 

ORAS geraakt steeds meer gefascineerd door de ‘schoonheid’ van de machine, de goed geoliede machine waarin honderden onderdelen een onmisbare functie vervullen en samen veel meer betekenen dan hun optelling. Samen vormen zij een levend organisme. Dat is het mirakel van de meccano. In 1998 richt ORAS formeel met een paar getrouwen Mecano-Art ®  op. De zeven ‘Helden van de Grpte Paradox’ zijn de eerste indrukwekkende realisatie. De machine is poëzie geworden. En droom. Jongensdroom. De toekomst; De sterren. De interstellaire ontdekkingsreizen zijn altijd en op de eerste plaats een reis naar binnen. Tijdreizen exploreren tegelijkertijd het verleden en de toekomst. ORAS is Tinguely of Panamarenko plus realisme. Droom en daad.

Vergeleek de oudere Schönberg zichzelf niet graag met piloten die Trans-Atlantische vluchten maakten en met ontdekkingsreizigers die naar de Noordpool trokken? Een kunstenaar is altijd een ontdekkingsreiziger in een Ruimtestation (1995) die de  Anatomie van de Verrukking (1996) aan den lijve moet ervaren en een pelgrim, een Peregrinus (1997). Kunst is het Eldorado (1997) voor de dromer en de doener. Voor ORAS dus. Hij is geworden wie hij altijd was.

08:56 Gepost door Oras | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.