20/04/2015

ORAS, DE VISIE

ORAS, de visie

 

Eigenaardig dat de notie ‘schoonheid’ die ik bij ORAS ontdek, mij nog het meest doet denken aan de manier waarop de theoretische wiskunde en de astrofysica met het fenomeen ‘schoonheid’ omgaan. Micio Kaku, een van de grondleggers van de supersnaartheorie  geeft in zijn boek ‘Hyperruimte’ een hoofdstuk de titel ‘Is schoonheid noodzakelijk?’. Ik citeer: ‘Eenvoud. Elegantie. Dat zijn eigenschappen die enkele van de grootste kunstenaars hebben geïnspireerd tot hun meesterwerken en precies die eigenschappen vormen ook de motivatie voor wetenschappers om natuurwetten te onderzoeken. Evenals een kunstwerk of een gedicht dat je bij blijft, hebben vergelijkingen helemaal van zichzelf schoonheid en ritme’.

Het is verbazingwekkend dat in deze tijden het wetenschappers zijn die nog over ‘schoonheid’ durven spreken. De natuurkundige Richard Feynman stelde het zeer lapidair: “Je kunst de waarheid herkennen aan haar schoonheid en eenvoud’. De wiskundige Henri Poincaré stelde radicaal: ‘De wetenschapper onderzoekt de natuur niet omdat het nuttig is; hij onderzoekt haar omdat hij ere behagen in schept en hij schept ere behagen in omdat zij mooi is’. En een laatste citaat van de astrofysicus Chandrasekhar, sprekend over de wiskundige Roy Kerr die de relatie tussen de vergelijkingen van Einstein en de zwarte gaten in het heelal oploste: ‘Dit ‘sidderen voor het schone’, dit ongelooflijke feit dat een ontdekking die werd gemotiveerd door een zoektocht naar het schone in de wiskunde haar volmaakte evenbeeld vindt in de Natuur, dwingt me te zeggen dat schoonheid  datgene is waarop de menselijke geest op het diepste niveau reageert.’Het gaat om de schoonheid van de inwendige structuur die een levend wezen, een machine, een wiskundige vergelijking maakt tot een perfect functionerende creatie vol potentie.

 

Wie het werk van ORAS vanuit deze ‘schoonheidsvisie’ bekijkt ontdekt de betoverende logica in zijn oeuvre. Hij voltooit zijn artistieke zoektocht naar de ware structuur van de werkelijkheid die zich altijd aandient als vervulling van de beloften die wij in onze wakende dromen hebben gezien. Een kunstenaar is altijd een droomvanger.

15:26 Gepost door Oras | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

11/04/2015

HET WERK

ORAS, het werk

 

Geïnstrueerd door deze kennis leest het omvangrijke, rijk gevarieerde artistieke oeuvre van Oras als een open boek want er zit een innerlijke logica in. Wat soort kunst zal een man als ORAS maken? Geen lieflijke landschappen of intimistische stilleven die bezoekers discreet hangen te charmeren boven de wandkast. Geen verleidelijke marmeren beeldhouwwerken van bevallige naakte meisjes. Dat waren hoogstens onvermijdelijke vingeroefeningen tijdens een opleiding. Het gaat ORAS niet om de oppervlakkige schoonheid van de verschijningsvorm die behaagt. Kunst scheppen is niet ‘een vernislaagje leggen op’ maar uit heel verschillende onderdelen een organisme bouwen dat van binnen uit leeft en naar buiten toe werkt. Vandaar dat voor ORAS geen wezenlijk verschil bestaat tussen natuur en kunst (beide werken volgens dezelfde wetmatigheden), tussen techniek en kunst (het gaat ook altijd om metier), tussen wetenschap en kunst (dezelfde essentiële vragen worden op een verwante wijze benaderd); tussen droom en daad (samen vervlechten zij de werkelijkheid tot een leefbare wereld). Kunst gaat daarom altijd over de grondvragen en de grondslagen van het menselijke bestaan. Kunst draait altijd om authenticiteit. Kunst als daad!

 

Het is dus niet verwonderlijk dat ORAS radicaal kiest voor openbaarheid, engagement, collectiviteit en communicatie. In 1969 stichtte hij Mass Moving, een collectief dat door acties en performances in de straat realiseert. Kunst is een ‘gebeuren’, een happening. De keuze voor deze kunstvorm is een duidelijk statement: kunst moet opnieuw tussen de mensen worden beleefd en niet in het besloten kringetje van musea, galerijen en gekoesterde kunstencentra. Kunst is onontkoombaar internationaal. Kunst de wereld veranderen of, wanneer dit opzet utopisch blijkt, tenminste de kunstenaar(s) veranderen en het bewustzijn van de toeschouwers verscherpen. ORAS is de geïnspireerde en inspirerende leider van het collectief.

 

ORAS was en is zijn tijd vooruit: hij was ecologische bewust vóór de Groenen – denk aan zijn Butterfly Project in 1972 op het San Marcoplein in Venetië. Hij was milieubewuster dan mijn mei-68-tig generatie: niemand van ons realiseerde zich in welke mate ‘drinkwater’ een levensprobleem op wereldschaal zou worden en toch richtte Oras in 1973 reeds een reservaat voor zuiver drinkwater op in de Himalaya. Hoogtepunt van deze ecologische bevlogen projecten is wellicht Soundstream (1974/75), het windorgel dat letterlijk en symbolisch de evenaar en de noordpoolcirkel met elkaar verbindt door het gezang van de wind.

 

In 1974 is de ‘onschuld’ van de collectieve droom voorbij en gaat Oras alleen (met enkele getrouwen) door. Hij richt in 1975 Mass And Individual Moving op. Hoe lees je een dergelijk schijnbaar paradoxale titel? Dat het artistieke individu voorop gaat met de bedoeling de massa in beweging te zetten. Dat het individu en de massa synchroon en parallel bewegen? Dit laatste lijkt mij minder waarschijnlijk want Oras begint aan een periode van eigenzinnige, indrukwekkende en originele creaties. In het begin blijft zijn ecologisch en sociaal engagement de grote inspiratiebron: het project Shadow Poject in Hiroshima  uit 1972  krijgt een sterker vervolg in realisatie als  Radioactief Monument – Tritium in 1976 en  Disaster Simulation – Fade Away in het Rubensjaar 1977.

 

ORAS geraakt steeds meer gefascineerd door de ‘schoonheid’ van de machine, de goed geoliede machine waarin honderden onderdelen een onmisbare functie vervullen en samen veel meer betekenen dan hun optelling. Samen vormen zij een levend organisme. Dat is het mirakel van de meccano. In 1998 richt ORAS formeel met een paar getrouwen Mecano-Art ®  op. De zeven ‘Helden van de Grpte Paradox’ zijn de eerste indrukwekkende realisatie. De machine is poëzie geworden. En droom. Jongensdroom. De toekomst; De sterren. De interstellaire ontdekkingsreizen zijn altijd en op de eerste plaats een reis naar binnen. Tijdreizen exploreren tegelijkertijd het verleden en de toekomst. ORAS is Tinguely of Panamarenko plus realisme. Droom en daad.

Vergeleek de oudere Schönberg zichzelf niet graag met piloten die Trans-Atlantische vluchten maakten en met ontdekkingsreizigers die naar de Noordpool trokken? Een kunstenaar is altijd een ontdekkingsreiziger in een Ruimtestation (1995) die de  Anatomie van de Verrukking (1996) aan den lijve moet ervaren en een pelgrim, een Peregrinus (1997). Kunst is het Eldorado (1997) voor de dromer en de doener. Voor ORAS dus. Hij is geworden wie hij altijd was.

08:56 Gepost door Oras | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

05/04/2015

EDITORIAAL

EDITORIAAL

Daan Anthuenis (2009)

 

ORAS, de man

 

Heel af en toe verschijnt er aan het artistieke firmament een fenomeen, trekt als een komeet een lichtend spoor door de atmosfeer dat pas lichtjaren later wordt waargenomen door de zelfverklaarde astrologen van de kunst. En van schaarse commentaar wordt voorzien. Tot één werkelijk verlicht kenner het fenomeen herkent, aan het verschijnsel waarde en waardigheid, naam en betekenis geeft en algemene erkenning afdwingt.

 

Een dergelijk fenomeen is ORAS. Voluit: Opstaele Raphaël August Serapfin. Nomen est omen. What’s in a name? Twee maal een aartsengel (Serafijn, Raphaël) en een maal een keizer (Augustus). En dan die opwaartse familienaam: op-staele. Ten overvloede: wat betekent het letterwoord ‘Oras’ anders dan: ‘gij  bidt’.

 

Oras is in de drie betekenissen van het woord, die in van Dale staan, een fenomeen. Hij is ten eerste ‘een waarneembaar verschijnsel, natuurverschijnsel’. Ten tweede is hij ‘iets buitengewoons’ en ten slotte is hij  ‘iemand die algemeen sterk de aandacht trekt door een of andere bijzondere begaafdheid’. Samengevat: hij valt niet te meten met de gewone maatstaven. Niet als persoonlijkheid dus en niet als kunstenaar.

 

Als mens is hij een onwaarschijnlijk harmonisch geheel van contradictoire eigenschappen: hij verenigt ernst met humor, onthechting met engagement, hij koppelt zachtmoedigheid aan onverzettelijkheid en  eigenzinnigheid aan luisterbereidheid, meditatieve openheid aan ondernemingszin en daadkracht, visionaire dromen en ambities aan gezond boerenverstand. Hij is een individualist die sociaal denkt, hij is een leider die in groep kan werken. Hij is de meest zachtzinnige keikop die ik ken, getrokken uit de weerbarstige polderklei en weerborstelig opgegroeid in de zoute wind van de zee..

 

Stond het in de sterren geschreven dat deze West-Vlaamse boerenzoon uit Leffinge zich zou verheffen tot kunstenaar, dwars tegen alle normale (!) toekomstverwachtingen in? Kon deze toekomst worden afgelezen uit de vlucht van de vogels of in de ingewanden van het jaarlijks geslachte varken. Nochtans, ‘the child is the father of the man’, schreef Wordsworth. Zelden is dat zo waar als bij Oras. De kunstenaar is de man die de onvergetelijke kinderdromen moet waar maken. Dat is voor ORAS zijn opdracht en zijn roeping.

 

 ORAS doet mij onweerstaanbaar denken aan die andere eigenzinnige West-Vlaming, de astrofysicus en wetenschapspedagoog, Marcel Minnaert (1893-1970). Slechts één citaat: “Wie houdt van de natuur neemt haar verschijnselen waar zoals hij ademt en leeft; uit een aangeboren drang. (…) Denk niet dat de oneindig verscheiden stemmingen der natuur voor de wetenschappelijke waarnemer iets van hun dichterlijkheid verliezen; door de gewoonte van het opmerken wordt ons schoonheidsgevoel verfijnd, en rijker gekleurd de stemmingachtergrond waarop zich de afzonderlijke feiten aftekenen. De samenhang tussen de gebeurtenissen, et verband van oorzaak en gevolg tussen de onderdelen van het landschap, maken een harmonisch geheel van wat anders slechts een aaneenschakeling zou zijn van losse beelden”.

 

Minnaert werd wetenschapper, Hij had geen keuze. Opstaele werd kunstenaar. Hij kon niet anders. Maar dezelfde grondhouding van weetgierigheid, verwondering en bewondering drijft hen beiden. Het is die aangeboren drang om creatief te zijn met het materiaal van de ons omringende werkelijkheid en om nieuwe horizonten te verkennen. Dit is wat Kandinsky en Schönberg de innerlijke noodzaak noemen. ORAS is, zoals Minnaert was, een zeldzame combinatie van een wetenschappelijke geest en een artistieke ziel. Bovendien beschikt ook hij over de technische aanleg van een ingenieur. Hij denkt met zijn handen. Met dit dynamisch evenwicht van complementaire kwaliteiten kan de alchemie van het creatieve genie zich ten volle ontplooien. Hij is een man met een missie, dus per definitie een leider en ‘gangmaker’: hij die de wegen baant die anderen (niet alleen) gaan.

09:11 Gepost door Oras | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

THE WONDER YEARS

 

UNDER CONSTRUCTION

(vertaald uit het Frans door Griet)

 

 

THE

WONDER

YEARS

 

 

 

 

 

OPGEDRAGEN AAN DE MEDEWERKERS VAN

MASS [AND INIDIVIDUAL] MOVING / MECANO-ART / INVENTUS

 

BARBARA_JULLIE_JOHAN_JONNE_VINCENT_LUC_PIERRE_JEAN-CLAUDE_

SERGE_FRANS_BILOU_ROLAND_MICHEL_MARKUS_ROBBIE_HERMAN_

ROMIKA_LIVIO_ZAZOU_BERT_NICO_TOMMA_RAPHAËL_BERNARD_

XAVIER_ANDRE_GIANNI_JO_GRIET_PETER_POL

 

MARCEL_RADOMIR_RAPHAËL (GLOBE TRANSCRIPTION)

 

GEERT_CARLA_SIMON_ILIAS_ DAAN (VERBEKE FOUNDATION)

08:53 Gepost door Oras | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |